Hubert Czerepok

activity in the gallery field

Korczynski

28.03 - 03.04.2008
26, rue Biot 75017 Paris
métro: Place de Clichy

otwarcie: 27.03.2008, 19.00 - 22.00

kurator: Sylwia Serafinowicz

do udziału w wystawie zostali zaproszeni:
Grupa Azorro, Hubert Czerepok, Łukasz Gronowski, Jerzy Ludwiński. Ewa Partum

Wystawa jest wspierana przez Instytut Polski w Paryzu i Fundację Bęc Zmiana

Galeria sztuki, tak jak muzeum nie jest przestrzenią uniwersalną i jednorodą. Jej charakter zawsze jest określany przez rynek sztuki, którego jest wytworem, przez kulturę, którą reprezentuje i środowisko intelektualne, które ją otacza. Staje się tym samym inkarnacją systemu sztuki, jaki panuje w danym miejscu. Jak w soczewce skupia wszystkie jego cechy, dlatego też od narodzin krytyki artystycznej jej kształt poddawany jest komentarzom. Najciekawszą formą krytyki jest proces twórczy, intencjonalnie skierowany przeciwko tej instytucji.

Lata 60 i 70 w Polsce były czasem, w którym powstało wiele prywatnych instytucjonalnych inicjatyw. Były one często pomysłami artystów. Myślę chociażby o takich propozycjach jak Galeria Akumulatory w Poznaniu prowadzona przez Jarosława Kozłowskiego, Klub Sigma w Warszawie, czy założona przez Ewę Partum Galeria Adres w Łodzi. Każda z tych placówek miała swoje indywidualne założenia i strategię działań. Galeria Adres była prężnię działającą bazą mail artowej wymiany i miejscem, gdzie otrzymywane przez nią prace artystów były prezentowane. Klub Sigma, działający przy Uniwersytecie Warszawskim, oddawał swoją przestrzeń sztuce performance. Charakter ,,Sigmy,, dobrze charakteryzowało zorganizowane w 1972 roku ,,Czyszczenie sztuki,, , festiwal zdominowany przez symultanicznie rozgrywające się performance i spontaniczne akcje.

Ważnym punktem odniesienia w dyskusji na temat formy, jaką przyjmowały galerie prywatne w ciągu 20 przywoływanych tu lat, jest działalność Jerzego Ludwińskiego. W latach 1967 – 1971 tworzył we Wroclawiu ,,Galerię pod Moną Lizą,,, która miała stać się polem dyskusji między artystą, a krytykiem sztuki. Prezentowany w galerii materiał miał być jedynie początkiem całego procesu twórczego, przeciwieństwem wystawy, jako zamknietej struktury. Odbicie tych założeń odnajdujemy w programie Centrum Badań Artystycznych z 1971 r., które miało być kolejną instytucjonalną realizacją Ludwińskiego. W tekście tym Ludwiński nakreślił linię rozwoju galerii. Za jej pierwszy etap uważa galerię artystyczną, wywodząca się z modelu ,,małego sklepu przy ulicy”. Za drugi przestrzeń, w której, ,,kolekcje przedmiotów nie miały tak, jak poprzednio znaczenia, ważna byłą działalność, akcja.” Później tę formę nazwał Ludwiński ,,galerią gry”. Ostatnią etapem ewolucji galerii miała być galeria pojęciowa„. Galeria gry i galeria pojęciowa, według Ludwińskiego, miały byc formami, otwartymi na język jakim posługiwała się ówczesna sztuka, sztuka lat 70’ i w jego rozumieniu także sztuka, która miała nastąpić po niej.

Kontekst lat 70, działalności artystów i teoretyków, które miały na celu nie tylko wyjście poza ramy galerii, ale także stworzenie dla niej alternatywy, jest ważny dla analizy współczesnych prac Huberta Czerepoka, Grupy Azorro i Łukasza Gronowskiego. Aby nadać tym pracom odpowiednie znaczenie, ważne jest odniesienie ich do kontekstu polskiego. Prace Azorro i Czerepoka krytykują rynek sztuki oparty na relacjach pomiedzy instytucjami, kuratorami i mediami, w których znaczenie artysty, czy samego dzieła sztuki się zatraca. Głos ten, operujący m.in takimi pojęciami jak ,,white cube,, nie jest odniesieniem do buntu wobec tego modelu galerii w latach 60’, 70’. W tamtym czasie, w Polsce, white cube w swojej czystej, modernistycznej, totalitarnej i zachodnioeuropejskiej (jak określa tę formację Elena Filipovic) formie nie zaistniał. Także pozycja kuratora była inna niż dziś. Polska jest krajem o silnej tradycji inicjatyw samych artystów. Silna postawa kuratora, od którego jest zależy nie tylko kształt wystawy, ale także popularność, czy niepopularność artysty, jest zjawiskiem stosunkowo nowym, wytworem lat 90’. Ta nowe dla twórców sytuacja jest tematem wideo Grupy Azorro ,,Portret z kuratorem,, z 2002 roku. Tą zmianę w obrebie rynku sztuki obrazuje także Hubert Czerepok w swojej grze, stworzonej we współpracy z Sebastianem Mendezem ,,Survivors of the White Cube,,.

Na współczesną siłę oddziaływania subiektywnej wizji kuratora zwraca uwagę także umieszczona na wystawie ,,Activity in the Gallery Field,, kartka z napisem ,,Polskie artystki mają szansę dopiero jako zwłoki. Była ona użyta przez Ewę Partum w akcji przeprowadzonej podczas wernisażu wystawy ,,Polnishe Avantgarde 1930-1990,, w Neuer Berliner Kunstverein w 1992 roku. Na wystawie, zorganizowanej we współpracy z Muzuem Sztuki w Łodzi, została zaprezentowana tylko jedna artystka, co stało się przyczyną protestu Ewy Partum. Partum rozdawała podczas otwarcia koperty z kartkami. Poprzez to działanie podjęła się krytyki instytucji, w której działaniu wystawa stała się narzędziem wykluczenia. Kurator nadający wystawie tak znaczący tytuł, przedstawia swoją definicję awangardy. Jednak w polu muzeum subiektywizm tej wypowiedzi się wytraca. Wystawa zaprezentowana w Berlinie mogła zostać odczytana w sposób bardziej uniwersalny i tym samym stanowić podstawę stworzenia nowej, niepełnej wizji historii sztuki. Jest to szczególnie ważne w kontekście Polski, której historia lat 1930 – 1990 jest wciąż pisana, głównie poprzez wystawy.

,,Activity in the Gallery Field,, zestawia różne techniki działania z przestrzenią galerii bez intencji podporządkowywania ich jednej linii rozwoju w obrębie historii. Sztukę polską można odnieść do podobnych prac na zachodzie Europy, czy w Stanach Zjednoczonych. Jednak ze względu na sytuację polityczną oraz ukształtowanie ówczesnego obiegu i ,,rynku,, sztuki sprawiło, że formalnie podobne zjawiska miały inne znaczenie i zaistniały w zupełnie odmienny sposób. Dlatego też wystawa próbuje przedstawić prezentowane prace w ich historycznym kontekście.

Sylwia Serafinowicz

Cytaty pochodzą z tekstu Jerzego Ludwińskiego ,,Centrum Badań Artystycznych,,, 1971 r, publikowany m.in w: Epoka Błękitu, Kraków 2003, s.148
E.Filipovic, The Global White Cube, w : The Manifesta Decade. Debates on Contemporary Art Exhibitions ..., 2005


Casting / video / Łukasz Gronowski